၁။ စံသတ်မှတ်ထားသော လက်ကျန်ငွေပေါ်တွက်အတိုးဖော်မြူလာ (Annuity)
ပုံမှန်အရစ်ကျဆပ်ရသော ချေးငွေများအတွက် (ဥပမာ အိမ်ရာချေးငွေ၊ ကိုယ်ပိုင်ချေးငွေ)၊ တစ်ကြိမ်ပေးသွင်းငွေ M ကို အောက်ပါဖော်မြူလာဖြင့် တွက်ချက်သည်-
M = P × [ r(1 + r)^n ] / [ (1 + r)^n – 1 ]
နေရာတွင်-
- P: ချေးယူသော မူလအရင်းပမာဏ။
- r: ကာလအလိုက် အတိုးနှုန်း (နှစ်စဉ်အတိုးနှုန်း ÷ တစ်နှစ်လျှင် ပေးသွင်းသည့်အကြိမ်ရေ)။
- n: စုစုပေါင်းပေးသွင်းရမည့် အကြိမ်ရေ (ဥပမာ ၃ နှစ် လစဉ်ဆပ်ပါက = ၃၆ ကြိမ်)။
၂။ ပုံသေအတိုးဖော်မြူလာ (Flat Rate)
ပုံသေအတိုးဖြင့် ချေးယူသောအခါ (ဆိုင်ကယ် သို့မဟုတ် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းအရစ်ကျများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်)-
စုစုပေါင်းအတိုး = P × နှစ်စဉ်ပုံသေအတိုးနှုန်း × ကာလ (နှစ်)\nလစဉ်ပေးသွင်းငွေ = (P + စုစုပေါင်းအတိုး) ÷ စုစုပေါင်းလ
ပညာပေးသတိပြုရန်- ပုံသေအတိုးသည် သင်ဆပ်ပြီးသားငွေအပေါ်တွင်ပါ အတိုးဆက်ယူနေသောကြောင့် အမှန်တကယ်ကျသင့်သော နှစ်စဉ်အတိုးနှုန်း (APR) သည် ဖော်ပြထားသော ပုံသေနှုန်းထက် ၁.၈ ဆ မှ ၁.၉ ဆ ခန့် ပိုမိုများပြားပါသည်။
၃။ ကြွေးမြီနှင့် ဝင်ငွေအချိုး (DTI)
လစဉ်ဝင်ငွေနှင့် လစဉ်ကြွေးမြီပေးသွင်းငွေ အချိုးအစား-
DTI (%) = (လစဉ် စုစုပေါင်းကြွေးမြီဆပ်ငွေ ÷ လစဉ် ဝင်ငွေစုစုပေါင်း) × 100
၄။ အတိုးပေါင်းနှင့် အနာဂတ်တန်ဖိုး (Compound Interest)
လစဉ်ပုံမှန်စုဆောင်းငွေအတွက် အတိုးပေါ်အတိုးဆင့်ပွားမှု-
FV = P(1 + r/n)^(nt) + PMT × [ ((1 + r/n)^(nt) - 1) / (r/n) ]